“Kennis is macht.”
Ik kom het zinnetje keer op keer tegen in het boek, dat ik zit te lezen. Het is weten wat je koopt in de kunst- en antiekhandel en hiermee je voordeel doen. Het is het boek van José de Goede: “De 5 minuten die mijn leven veranderden”

Waarom ik het van de stapel plukte om te lezen, weet ik niet. De harde kaft met de afbeelding van een mooie pendule sprak me aan en ook het handzame formaat om het lekker los in de hand onder de schaduw van een grote boom te gaan lezen. Ik kende de titel niet, en eerlijk gezegd deed die me een beetje denken aan iemand die snel bekeerd was door een religieus genootschap, iemand die onverwacht rijk was geworden of iemand die zich had laten beïnvloeden door een onbekende mistige therapie.
Zo vreemd waren die gedachten nu ook weer niet maar dat bleek pas na lezing. De kleine waarheid zit dan toch een beetje in de rijkdom (niet alleen materieel bedoeld), maar ook wel in het therapeutische.  
José de Goede was kunst- en antiekhandelaar, eigenaar van een veilinghuis en veilingmeester en nu taxateur.

Het is een boek dat je op verschillende manieren kunt lezen. Op de eerste plaats als liefhebber van kunst en antiek. Je maakt  kennis met een boeiende wereld van in- en verkoop, veilingen, taxatie en je raakt enigszins vertrouwd met alles wat ermee samenhangt. Voor iemand die meestal als koper pas aan het einde van een commerciële ketting staat, is het goed om te weten wat er met een antiek stuk gebeurt voordat het in je huis pronkt. Of zoals de schrijfster het zelf zegt : “Wist u dat 90% van de kunst- en antiekverkopen tussen handelaars gebeurt en de stukken vaak vier tot vijf keer van handelaar naar handelaar worden verkocht alvorens er een particulier aan te pas komt.” (pagina 123).

Smakelijk om te lezen zijn dan ook haar verhalen hoe ze via allerlei ingangen bij mensen binnenkomt : om te taxeren, een inboedelbeschrijving te maken, of via mensen die haar wel weten te vinden. De voorbeelden zijn smeuïg en talrijk. De drie dorpse dames die met een schilderij in een lakenhoes wat beschamend giechelend binnenkomen, de docent die glasverzamelaar was en zei veel geld nodig te hebben voor zijn studerende kinderen, maar dit in feite aan andere “publieke werken” besteedde, de voorraad bloemenvazen die al dertig jaar in een magazijn van een bloemenwinkel stond, het bejaarde echtpaar met het rommelwinkeltje. Het leest allemaal erg vlot,  al moet je wel steeds in gedachten houden dat vooral haar passie gecombineerd wordt met de visie er iets aan te kunnen verdienen, en waarom ook niet . Als tip voor taxateurs geeft ze bijvoorbeeld mee om , als je ergens bent, altijd naar het toilet te gaan, “want je weet nooit of je op weg naar het toilet nog iets moois ziet hangen of staan.” De andere tips die ze op het einde van het boek geeft, zijn zeker nuttig, al is de aanbeveling om geen rommelmarkt of antiekbeurs over te slaan, misschien de tip die het gemakkelijkst op te volgen is. Beurzen zijn prima, rommelmarkten zijn natuurlijk qua aanbod sterk gedevalueerd, denk ik dan. Veilingen komen steeds meer in de belangstelling en natuurlijk is de invloed van BBC-programma’s als Flog it, Bargain Hunt en Cash in the attic merkbaar. Ook de Avro met het programma Cash op zolder probeert met dit veilingprogramma goede sier voor de sector te maken, terwijl de Tros dit een aantal jaren geleden ook al deed. Persoonlijk vind ik het jammer dat mensen afstand doen van mooie dingen om een of andere persoonlijke wens te kunnen realiseren, maar dat terzijde. We zijn nu eenmaal mensen die graag een waardeoordeel over iets willen hebben. Zelfs een programma als “Tussen kunst en kitsch” speelt hierop in. Ik heb zelf al enkele keren met veel plezier opnamedagen bij mogen wonen. De laatste keer had ik zelf geen objecten ter taxatie meegenomen, maar ik heb alleen maar gekeken naar de mensen, misschien wel de grootste schatten die tussen kunst en kitsch zitten. Verwachtingsvol komen ze met hun spullen aan, in dekens gepakt en in plastic tassen gewrongen. Het is grappig om op zo’n dag alleen naar de gezichten van de mensen te kijken en hun reacties te zien, als iets waardeloos blijkt te zijn of juist niet. Zo’n boeiende dag kan ik iedereen aanraden. Het is vaak meer genieten van de mensen dan van de ingebrachte spullen. We dwalen af, terug naar het boek.
De handelaar die het boek van José de Goede leest zal alles over veilingen herkennen en zal het anders lezen dan de kunstliefhebber. De professional zet vraagtekens bij sommige beweringen, zal checken of in het boek gemelde informatie correct is. Hij leest dus met andere ogen. Maar voor de liefhebber blijven het vlotte korte verhaaltjes van iemand die met een goede stijl en met passie voor kunst alles beschrijft wat je met liefde voor het vak en betrokkenheid kunt bereiken, waarbij je natuurlijk als lezer wel de nodige kritiek ten aanzien van de handel mag blijven behouden.


Dwars door de verhalen loopt de geschiedenis van een gerechtelijke procedure waarin de schrijfster jarenlang verwikkeld is geweest. De vijf minuten waarin een bijzondere klok wordt geveild, bepalen de rest van haar leven en vormen het begin van een moeilijke periode. Die moet voor haar een nachtmerrie zijn geweest, waarbij zij door een inschattingsfout jarenlang te maken kreeg met rechtszaken, intimidaties en talrijke confrontaties met het Openbaar Ministerie. Dit beïnvloedt haar leven, maar ook haar werk heeft eronder te leiden. Door haar strijd weet ze in de tegenaanval te gaan en zo kan ze uiteindelijk toch overwinnen. Het is natuurlijk voor haar persoonlijk een groot succes om na veel civiele en strafzaken toch een goed einde te kunnen bereiken en die trotse houding zie je duidelijk in het boek. Steeds is er de hoop en de verwachting die José  op de been houdt. Voor de jurist is het zeker goede leesstof, maar voor de leek zijn juist alle stukken die betrekking hebben op het gevecht met rechters, advocaten en (ex)collega’s, wat minder leesbaar. Wel indrukwekkend en voor de schrijfster zonder enige twijfel aanvoelend als een zege, maar voor buitenstaanders, waar ik mezelf toe mag rekenen wat minder. Ik neem alles voor kennisgeving aan, bij mij spelen niet de emoties die zij zonder twijfel in al die jaren heeft gehad. Het openbaar maken van al die situaties moet op deze manier een bevrijdend gevoel aan haar geven.


Dan het derde aspect, de hulp en steun van een energetisch therapeut en de voorspellingen,  die een astroloog 35 jaar geleden op briefjes schreef. Ook die aspecten zijn voor mij minder interessant maar maken voor de schrijfster een wezenlijk deel uit van het binnenhalen van energie die ze nodig had gehad om te overleven en haar juridische strijd te kunnen voeren.

Samengevat : voor mij als lezer boeien de verhaallijnen over handel, intriges, afspraken, veilingen, percentages , emoties,  ondernemersgeest en familiegeschiedenissen het meest, zeker als de door haar omschreven kunstvoorwerpen vaak met naam en omschrijving worden aangeduid. De beschrijving van haar juridische martelgang is aan mij niet besteed en het therapeutische aspect neem ik dan voor kennis aan, meer niet.



José de Goede
De 5 minuten die mijn leven veranderden,
(de schone schijn van de kunst- en antiekwereld)
Uitgave Herman K.T. de Jonge, Cadier en Keer 2011
ISBN 9789081525923